Chinorniki stepowe (Lasiopodomys brandtii)

Nazewnictwo

Nazwa gatunkowa: Lasiopodomys brandtii / Microtus brandtii

Znaczna większość źródeł zalicza chinornika stepowego do rodzaju Lasiopodomys, nieliczne z nich jednak uważają, że chinorniki stepowe to gatunek z rodzaju Microtus lub uważają rodzaj Lasiopodomys jako podrodzaj rodzaju Microtus. Opisano dwa podgatunki gatunku Lasiopodomys. Najbliżej spokrewnionym żyjącym gatunkiem jest Lasiopodomys mandarinus.

Chinorniki stepowe pierwszy raz zostały opisane w 1861 roku przez niemieckiego przyrodnika Gustava Radde. Brak informacji na temat pierwszego pojawienia się w niewoli tego gatunku.

Występowanie w naturze

Chinorniki występują przede wszystkim w centralnej i wschodniej części Mongolii oraz w północno-wschodnich Chinach. Żyją również na małym terenie południowo-wschodniej Rosji (Transbaikal). Zamieszkują głównie tereny trawiaste takie jak stepy i pastwiska, zarówno w strefach górzystych jak i nizinnych. Zdecydowanie częściej pojawiają się na terenach porośniętych krótszymi trawami, niż dłuższymi. Rzadko występują na polach uprawnych. Preferują glebę miękką, umożliwiającą tworzenie rozległych systemów nor i tuneli.

Mapa zasięgu występowania chinorników stepowych dostępna na stronie mol.org
Lasiopodomys brandtii

Wygląd

To małe gryzonie, osiągające maksymalnie 100 gramów (średnio 50-80g.). Masa ciała może się zmieniać wraz z porami roku. Zimą chinorniki zazwyczaj ważą mniej niż latem. Wynika to ze zwiększania się podstawowej przemiany materii w okresach zimowych. Pomimo pobierania większych ilości pokarmu, zwierzęta te zużywają o wiele więcej energii, przez co są chudsze niż w okresie letnim. Takie wahania wagi można obserwować również w warunkach domowych, nawet przy stałej temperaturze.

Walcowate ciało pokryte jest krótkim, brązowo-cynamonowym futrem, które na brzusznej części ciała jest jaśniejsze, koloru kremowo-brązowego. U młodych osobników (do czwartego tygodnia życia) futro jest ciemniejsze. Uszy standardowych rozmiarów, pokryte krótką sierścią i mocno przylegające do ciała. Jama muszli małżowiny usznej jest zasłonięta dłuższymi włosami. Skóra na nosie jest brązowa, wibrysy w większości czarne lub brązowe. Występuje krótki ogon pokryty rzadkimi, kremowymi włosami. Oczy są wyłupiaste, charakterystyczne dla zwierząt aktywnych o zmierzchu i nocą. Łapy pokryte są sierścią, skąd też wzięła się nazwa rodzajowa Lasiopodomys - lasios to włochaty, podos to stopa.

Występuje nieznaczny dymorfizm płciowy - samce są większe od samic.

Dorosły chinornik stepowy

Zachowania międzyosobnicze

Gatunek typowo stadny. Na wolności występują stada wielopokoleniowe, czasami dochodzi też do łączenia się różnych stad. W warunkach domowych gatunek najlepiej utrzymywać w grupach powyżej trzech osobników. Bardzo rzadko występują bójki. Łączenie nieznanych sobie osobników jest łatwe i zazwyczaj nie sprawia problemu. Przy tworzeniu nowego stada powinniśmy zwracać uwagę na proporcję ilości samic do samców, ponieważ przy przewadze samców może dochodzić do walk między nimi. Nie jest to zasada i czasami takie grupy potrafią równie dobrze funkcjonować, lecz zdecydowanie lepszą opcją jest tworzenie stad z większą ilością samic lub grup jednopłciowych. Zarówno samce, jak i samice dobrze dogadują się w grupach niezawierających drugiej płci. Do sprzeczek między osobnikami może również dochodzić, gdy są zmuszone do mieszkania na małej powierzchni w licznych grupach. Chore i słabe gryzonie tego gatunku są zazwyczaj odtrącane lub całkowicie ignorowane przez pozostałą część stada.

W hodowli nie obserwuje się mocno zarysowanej hierarchii, lecz nie oznacza to, że nie występuje. Brak również szczególnie widocznych zachowań afiliacyjnych, choć tak samo, jak w przypadku hierarchii mogą one występować (np. iskanie w norach), lecz są niewidoczne dla człowieka.

Zachowania w warunkach domowych

Chinorniki stepowe to dosyć prymitywne gryzonie. Ich zachowania są zazwyczaj przewidywalne i proste do zrozumienia. Osobniki mogą się jednak niesamowicie różnić charakterem, a największy wpływ ma na to typ hodowli prowadzony przez człowieka. Gatunek ten nie jest łatwy do oswojenia i zdecydowanie częściej spotyka się osobniki bardzo płoche i dzikie. Unikają one wtedy człowieka, boją się go i w warunkach domowych mogą stanowić jedynie zwierzęta do obserwacji z daleka. Większość hodowców stawia również na hodowlę tego gatunku z jak najmniejszą ingerencją człowieka (wpływa to pozytywnie na reprodukcję). Chinorniki stepowe nie są jednak całkowicie nieoswajalne. Jest to możliwe przy dużym wkładzie pracy i czasu hodowcy po narodzinach młodych. Przy intensywnym procesie oswajania już od pierwszych dni, zwierzaki te mogą stanowić bardzo kontaktowe i śmiałe pupile. Skala oswojenia jest spora. Zdarzają się osobniki, które lubią kontakt z człowiekiem i ręka jest dla nich jedną z ciekawszych atrakcji w ich lokum. Są również takie, które nie boją się człowieka, ale nie przepadają za kontaktem z nim. Oczywiście występują też chinorniki kompletnie nieoswojone i całkowicie unikające człowieka, o których wspomniano wyżej. Różnice te wynikają prawdopodobnie ze stosunkowo krótkiego życia w niewoli tych gryzoni. Zwierzęta te nie są jeszcze do końca udomowione i nie stanowią powszechnych pupili domowych.

Osobniki, które człowieka się nie boją i wykazują ciekawość w stosunku do niego, bardzo często podgryzają ręce. Nie wynika to z agresji, a z ciekawości. U niektórych chinorników zachowanie to zanika z wiekiem, jednak zdarza się też tak, że podgryzają swoich właścicieli całe swoje życie. Podgryzanie to nie boli, ponieważ nie jest to atak, a zwykła eksploracja terenu - w tym przypadku ręki człowieka.

Bardzo podobnie wygląda kwestia reakcji i zachowania na nowych, nieznanych chinornikom terenach. Gryzonie oswajane od małego z innymi powierzchniami będą wykazywały ciekawość i chęć eksploracji, natomiast te całkowicie dzikie będą panikowały i nie będą czuły się bezpiecznie poza swoim lokum. Gatunek ten jednak w żadnym z wyżej wymienionych przypadków nie nadaje się do wybiegów i kompletnie ich nie potrzebuje. Można je tworzyć dla stad oswojonych z domowym życiem, lecz podczas nich powinno się zapewnić dostęp do ich stałego lokum, tak by mogły do niego wrócić gdy będą miały na to ochotę.

Tworzenie warunków w niewoli

Przy tworzeniu warunków dla chinorników stepowych musimy wziąć dwa bardzo istotne aspekty pod uwagę.

Pierwszym z nich jest fakt, iż zwierzęta te, tak jak zdecydowana większość gryzoni naziemnych, na wolności tworzą imponujące systemy tuneli i nor, które potrafią rozciągać się nawet na kilkadziesiąt metrów pod ziemią. Biorąc to pod uwagę, musimy zapewnić im sporą przestrzeń, która umożliwi im kopanie. Jako lokum powinniśmy wybrać długie i szerokie akwarium osłonięte siatką od góry lub terrarium, które pozwoli nam na wyłożenie wysokiej warstwy ściółki. Zwierzęta te, również w warunkach domowych, lubią kopać i gdy podłoże im na to pozwala (tzn. nie jest zbyt sypkie), budują wiele tuneli, gniazd oraz innych ciekawych konstrukcji. Jako podłoże świetnie sprawdzą się wiórki wymieszane z sianem, ziołami, drobnymi gałązkami i tekturowymi rolkami lub kawałkami kartonów. Taki mix sprawia, że ściółka nie jest aż tak sypka i pozwala chinornikom na tworzenie tuneli i gniazd, które nie będą się natychmiastowo burzyć. Jako "stelażu" dla konstrukcji budowanych przez chinorniki możemy użyć grubszych konarów. W niewoli bardzo często obserwuje się, że to właśnie pod grubymi gałęziami tworzone są tunele.

Zamiast wiórków możemy użyć również ściółki lnianej lub konopnej, choć oba te podłoża są bardzo drobne i by stworzyć większą warstwę w akwarium, trzeba nasypać ich całkiem dużo. Niektórzy hodowcy decydują się na włókno kokosowe lub torf, dostępny w większej ilości w sklepach ogrodniczo-budowlanych. Jest to zdecydowanie najbardziej naturalne podłoże, które pozwala na tworzenie najtrwalszych systemów tuneli. Sam torf w połączeniu z odchodami chinorników ma jednak specyficzny (lecz nie przykry) zapach, który nie każdy może tolerować, choć na pewno warto rozważyć opcję używania tego typu podłoża.

Drugim aspektem jest to, że chinorniki całkowicie nie mają poczucia wysokości i umiejętności do wspinania. Jest to gatunek przystosowany typowo do życia pod i na powierzchni ziemi. Z tego powodu powinniśmy zrezygnować z wszelkiego rodzaju wyższych konarów i wiszących zabawek, ponieważ pomimo braku umiejętności wspinaczki, ciekawość często wygrywa z możliwościami i zwierzęta te próbują dostać się na najwyższe części lokum, co może grozić niebezpiecznym upadkiem. Kwestia braku poczucia wysokości powinna też być dla nas istotna podczas brania chinorników na ręce. Gatunek ten potrafi spaść z ręki niespodziewanie, nawet bez nagłego ruchu z naszej czy ich strony. Dotyczy to również innych przestrzeni (stoły, łóżka). Chinornik nie zatrzyma się na krańcu jakiegoś obiektu, będzie szedł dalej, aż spadnie.

Warstwę podłoża możemy urozmaicić domkami, tunelami i mostkami dla gryzoni. Możemy je zakopać lub zostawić na powierzchni i poczekać, aż zrobią to za nas zwierzęta. Najbezpieczniej będzie wybrać akcesoria drewniane, ponieważ chinorniki lubią obgryzać swoje zabawki. Zwierzęta te bardzo chętnie korzystają z tekturowych rolek. Wykorzystują je jako część swoich tuneli, czasami nawet urządzają sobie w nich małe gniazda.

Ważne jest również, aby zapewnić chinornikom materiały umożliwiające budowę gniazda. Nadają się do tego wyżej wspomniane rolki tekturowe, kawałki kartonów, ręczniki papierowe, dobrej jakości siano i chude gałązki wraz z liśćmi. Warto je poukładać w akwarium w różnych miejscach i nie rozrywać, aby zwierzęta mogły zrobić to same, zaspokajając tym samym swoje potrzeby behawioralne.

Kołowrotek u tego gatunku jest kwestią sporną, ponieważ przez ich prymitywność bardzo szybko się od niego uzależniają. W pewnym momencie zabawka ta może się stać pewnego rodzaju obsesją i gryzonie mogą zrezygnować ze swoich naturalnych zajęć, takich jak kopanie, tworzenie gniazd i obgryzanie gałązek, na rzecz biegania w kołowrotku.

Karmę możemy podawać w misce, lecz bez dodatkowego podestu bardzo szybko zostanie ona zakopana. Podobnie z wodą, lecz w tym przypadku zdecydowanie lepiej sprawdzi się poidło, które często jednak może być problematyczne do ułożenia, ponieważ musi być wystarczająco nisko, by było wygodne do korzystania dla zwierząt, ale również wystarczająco wysoko, by nie zostało zakopane (wtedy cała woda wylewa się w ściółkę). Najlepiej sprawdza się drewniany płotek oddzielający strefę z poidłem, który zapobiega jego zakopywaniu.

Karmienie

Na wolności chinorniki żywią się głównie roślinnością terenów przez nich zamieszkałych. Zjadają zarówno ich podziemne, jak i nadziemne części. W Mongolii gryzonie te są przez to poważnymi szkodnikami, ponieważ wielkie stada tego gatunku potrafią wyjeść wszystkie trawy, zioła i krzewy znajdujące się na pastwiskach dla zwierząt gospodarskich. Po masowym żerowaniu chinorników na takich terenach pozostają jedynie chwasty nienadające się lub nawet szkodliwe dla zwierząt gospodarskich.

W warunkach domowych podstawą diety powinny być więc mieszanki ziołowe, bulwy roślin, a także zboża i inne drobne nasiona, a w niewielkiej ilości małe bezkręgowce i warzywa. Chinorniki to gatunek mało wybredny i prosty w żywieniu a, że na rynku nie znajdziemy specjalistycznych karm dla tego gatunku, świetnie sprawdzą się mieszanki dla chomików syryjskich. Warto je uzupełnić o mieszankę ziół (dla szynszyli bądź koszatniczek), siano dobrej jakości, warzywa (marchew, seler, pietruszka, burak, dynia) i owady (mączniki, drewnojady, świerszcze).

Istotne jest to, by wybierać jak najbardziej naturalne mieszanki, pozbawione sztucznych, kolorowych chrupek i innych nienaturalnych dodatków.

Inne istotne informacje

Największa aktywność chinorników przypada na wieczory oraz poranki i właśnie wtedy gryzonie najchętniej wchodzą w interakcję z człowiekiem. Zdarza im się również żerować w ciągu dnia.

Chinorniki to całkiem głośny gatunek. Wokalizują, piszcząc - zdarza się, że z gniazda usłyszeć, jak całe stado popiskuje w tym samym momencie.

Gryzonie te dożywają nawet 5 lat.

Artykuł opracowany przez Dawida Nowakowskiego, Grammí Rodentry

Źródła: