Piestruszki stepowe (Lagurus lagurus)

Nazewnictwo

Nazwa gatunkowa: Lagurus lagurus
Nazwa angielska: Steppe lemming / Steppe vole
Nazwa polska: Piestruszka stepowa / Leming stepowy

Piestruszki stepowe zostały pierwszy raz opisane przez niemieckiego zoologa Petera Simona Pallasa w 1773 roku. W niewoli znalazły się dopiero w 1940 roku, w jednym z laboratoriów na terenie Rosji. Stamtąd następnie trafiły również do laboratoriów w Niemczech i Wielkiej Brytani.

Występowanie w naturze

Piestruszki w naturze występują przede wszystkim w Rosji oraz na Ukrainie. Znajdziemy je także w zachodniej części Mongolii oraz w północnej części Chin. Zamieszkują przede wszystkim stepy, półpustynie, regiony bogate w trawy, zioła i małe krzewy. Gdy flora obszaru jest bardzo uboga, piestruszki stepowe mogą zamieszkiwać nawet tereny skaliste. Pojawiają się także na polach uprawnych, a czasami także na pastwiskach. Preferują tereny z miękką glebą, która umożliwia im kopanie, tworzenie nor i tuneli.

Mapa zasięgu występowania piestruszek stepowych dostępna na stronie mol.org
Lagurus lagurus

Wygląd

Małe gryzonie, osiągające zazwyczaj około 40 gramów. Samce zazwyczaj są trochę większe od samic. Ich uszy są praktycznie niewidoczne, oczy normalnych rozmiarów, u większości osobników sprawiają wrażenie nieco wyłupiastych. Nos w kolorze brązowym. Łapki porośnięte rzadką sierścią, tak samo jak krótki ogonek. Sierść jest szaro-brązowa, brzuch natomiast znacznie jaśniejszy, choć nie całkowicie biały. Ich charakterystyczną cechą jest czarna, cienka pręga biegnąca przez cały grzbiet, od ogona do nosa. Niektórzy uważają, że piestruszki stepowe przypominają chomiczniki dżungarskie, które również posiadają czarną pręgę na grzbiecie, jest ona jednak zazwyczaj nieco grubsza i mniej symetryczna, a sama budowa, kolory oraz wielkość uszu chomiczników jest zdecydowanie inne niż u piestruszek.

Zachowania międzyosobnicze

Piestruszki to stadne zwierzęta, choć zdarzają się osobniki (zwłaszcza samce), które nie potrafią dogadać się z resztą stada i wybierają życie w samotności. Jeśli nie planujemy ich rozmnażać, najlepiej utrzymywać je w grupach liczących od 2 do 8 osobników w stadach jednopłciowych - nie sprawiają one wtedy większych problemów behawioralnych. Trudności najczęściej pojawiają się w stadach mieszanych, zwłaszcza między samcami, które rywalizują o pozycję w stadzie i względy samic. Nierzadko silniejszy samiec dręczy słabszego, wygania go z gniazda i bije, gdy tamten tylko się zbliży. Gdy nie zareagujemy w porę, może go nawet zabić. Piestruszki wśród hodowców są znane ze swoich nieprzewidywalnych zachowań, nagłych spięć i dosyć zaciętych walk. Między osobnikami żyjącymi w stadzie jednopłciowym zazwyczaj nie ma większych problemów.

Zwierzaki te są również bardzo terytorialne i ciężko połączyć dwie nieznane sobie grupy piestruszek. Trzeba to robić bardzo ostrożnie i bacznie je obserwować, czy walki nie są aby na pewno zbyt niebezpieczne. Najlepiej dogadują się samice, największy problem sprawiają natomiast samce, które żyły dotąd z samicami - takie łączenia są zazwyczaj niemożliwe i rzadko kończą się sukcesem, próbować jednak zawsze można, trzeba jedynie zachować przy tym bardzo dużą ostrożność. Dla osób zainteresowanych jedynie chowem najlepszą opcją będzie jednopłciowe stadko składające się z 4-5 piestruszek - w takiej grupie rzadko sprawiają problemy.

Bardzo charakterystycznym zachowaniem jest chwytanie i ciągnięcie innych osobników za kark - wygląda to bardzo podobnie jak w przypadku matki zaciągającej młode do gniazda. U dorosłych zwierząt oznacza to jednak dominację oraz ustalanie pozycji w stadzie. Nie jest to niebezpieczne i zazwyczaj chwytana w ten sposób piestruszka szybko poddaje się dominantowi.

Zachowania w warunkach domowych

Piestruszki stepowe zazwyczaj bardzo niepewnie zachowują się na nieznanych im terenach. Czują się komfortowo jedynie w swoim lokum, każda zmiana miejsca związana jest ze stresem, próbą ucieczki i zaszycia się gdzieś, gdzie nikt ich nie znajdzie. Z tego powodu gryzonie te nie potrzebują, a nawet nie powinny być wypuszczane na wybieg. Zdecydowanie wystarcza im ich własny box lub akwarium (jeśli jest przestronne i odpowiednio umeblowane) oraz zwiedzanie rąk i ramion człowieka - niektóre piestruszki są na tyle zdolne, że potrafią wspiąć się po ręce aż na samo ramię :)

W stosunku do człowieka są bardzo ciekawskie, chętnie wchodzą na rękę i próbują wspinać się wyżej. Lubią dostawać smakołyki (prasowany groch, świeże zioła, suszony lub świeży seler), niektóre osobniki czasami wchodzą na rękę i zostają na niej, aż nie zjedzą swojego przysmaku. Bardzo charakterystycznym zachowaniem, przede wszystkim dla młodych piestruszek, jest podskubywanie rąk. Nie wynika to z agresji, lecz z ciekawości i chęci sprawdzenia, czy człowieka da się zjeść. Z czasem zachowanie to zanika, robią to tylko piestruszki bardzo młode lub aklimatyzujące się w nowych domach. Tak jak właściwe każdy gatunek gryzoni, tak samo piestruszki wykazują różnice w zachowaniu i charakterach. Niektóre osobniki są o wiele bardziej nastawione na interakcję z człowiekiem, niektóre nawet lubią głaskanie i potrafią zasnąć na ręce, a inne są raczej indywidualistami i podchodzą do opiekuna z nieco większym dystansem. Zdecydowana większość jest pewna siebie i relacje z nimi opierają się w pewnym sensie na ich zasadach - gdy chcą zejść z ręki, a człowiek nie daje im takiej możliwości, swoje niezadowolenie zaznaczają delikatnym ugryzieniem w palce. To samo tyczy się też nagłego podnoszenia i wielu innych czynności, których piestruszka może sobie po prostu nie życzyć. Ugryzienia te nie są bolesne, jedynie ostrzegawcze, jednak najlepiej unikać sytuacji, kiedy moglibyśmy zostać ugryzieni - piestruszki pokazują w ten sposób, że coś im się nie podoba i powinniśmy to uszanować. W stosunku do otoczenia gryzonie te wykazują jednak delikatną płochliwość. Szybkie ruchy, dziwne dźwięki, nagły dotyk czy też zmiany w ich lokum powodują, że uciekają i starają się gdzieś ukryć. Po chwili jednak wracają i sprawdzają z zaciekawieniem, co się stało.

Tworzenie warunków w niewoli

Piestruszki zupełnie nie potrafią się wspinać, żyją głównie na lądzie oraz pod ziemią, w norach i tunelach. Z tego powodu najlepszym rozwiązaniem dla tego gatunku będzie akwarium lub box (np. samla), który pozwoli na wsypanie sporej ilości ściółki. Zwierzaki te uwielbiają kopać i gdy podłoże im na to pozwala (tzn. nie jest zbyt sypkie), budują wiele tuneli, gniazd oraz innych ciekawych konstrukcji. Jako ściółka najlepiej sprawdzą się wiórki wymieszane z sianem, ziołami, drobnymi gałązkami i opcjonalnie tekturowymi rolkami lub kawałkami kartonu. Taki mix sprawi, że ściółka nie będzie aż tak sypka i pozwoli piestruszkom na tworzenie tuneli i gniazd, które nie będą im się natychmiastowo burzyć. Zamiast wiórków możemy użyć również ściółki lnianej lub konopnej, choć oba te podłoża są bardzo drobne i by stworzyć większą warstwę w akwarium, trzeba nasypać ich dużo. Przy wyborze ściółki warto zwrócić uwagę na to, czy nie zawiera pyłu, który może negatywnie wpłynąć na układ oddechowy zwierzaków. Niektórzy hodowcy decydują się na włókno kokosowe lub torf, dostępny w sklepach ogrodniczo-budowlanych. Jest to podłoże, które najbardziej pozwala na tworzenie trwałych nor. Najlepiej na początku przygody z piestruszkami sprawdzić, jaka ściółka odpowiada nam najbardziej. Ważne jest to, by nie dopuścić do jej zawilgocenia, zwłaszcza w głównym gnieździe zwierzaków. Piestruszki stepowe są podatne na choroby dróg oddechowych, a mokra ściółka jest jednym z głównych czynników powodujących rozwój takich chorób. Akwarium możemy urozmaicić, wkładając do niego różne mostki, konary, domki czy tunele, które znajdziemy w sklepach zoologicznych. Najbezpieczniej będzie wybrać akcesoria drewniane, ponieważ piestruszki lubią obgryzać swoje zabawki.

Świetnym dodatkiem będą nieco większe gałęzie drzew owocowych lub brzozowych, które razem ze ściółką mogą tworzyć konstrukcje labiryntów. Gryzonie te bardzo chętnie korzystają z tekturowych rolek. Wykorzystują je jako część swoich tuneli, czasami nawet urządzają sobie w nich małe gniazda. Piestruszki również bardzo lubią biegać w kołowrotku, jednak mimo że są niewielkie, kołowrotek mniejszy niż 20 cm będzie dla nich nieodpowiedni.

Karmienie

Dieta to najważniejsze zagadnienie, z którym powinniśmy zapoznać się przed przygarnięciem tych zwierzaków pod swój dach - bez wiedzy na temat żywienia bardzo szybko możemy je zwyczajnie zabić. Piestruszki stepowe w naturze żywią się głównie trawami, ziołami, korzeniami oraz bulwami, rzadko trafiają na różnego typu nasiona. Okazjonalnie zjadają również małe larwy lub owady. Podobnie jak koszatniczki, wykazują nietolerancję cukru oraz tendencję do cukrzycy. Z tego powodu ich dieta powinna składać się przede wszystkim z ziół, siana i korzeni. Dodatkiem mogą być warzywa z niską zawartością cukrów - brokuły, cukinia, pietruszka, seler, w mniejszych ilościach możemy również podawać dynię, buraki i marchew. Całkowicie zakazane są słodkie owoce oraz tłuste nasiona. W warunkach domowych piestruszki możemy karmić mieszanką ziołową dla koszatniczek lub szynszyli, granulatem dla koszatniczek, szynszyli lub królików (wybieramy ten z największą procentową zawartością włókna), sianem oraz suszonymi korzeniami różnych ziół - wszystkie te produkty są dostępne w większości sklepów zoologicznych. W okresie letnim warto podawać im świeże zioła, takie jak mniszek lekarski, pokrzywa, babka zwyczajna i lancetowata, perz, koniczyna, rumianek, fiołek oraz liście drzew (wierzba, brzoza). W okresie zimowym natomiast możemy wspomóc się tym, co oferują nam sklepy - rukola, roszponka, mięta, szpinak, botwinka. Piestruszki mimo swoich rozmiarów zjadają naprawdę wielkie ilości jedzenia. Podczas dnia żerują wiele razy, między innymi dlatego granulat oraz siano powinny być dla nich dostępne cały czas. Mieszankę ziołową czy świeże zioła (zwłaszcza letnie - sklepowe lepiej podawać nieco rzadziej) również możemy podawać im codziennie, warzywa oraz korzenie ograniczamy do dwóch, maksymalnie trzech dni w tygodniu. Ponieważ znaczna część pokarmu piestruszek jest ususzona (siano, zioła, granulat), bardzo ważną rolę odgrywa u nich woda - piją jej naprawdę dużo. Najlepiej sprawdzi się u nich poidełko kulkowe, choć miseczka na jakimś podeście też zda egzamin. Należy jednak pamiętać o częstym wymienianiu wody, by zawsze była świeża.

Inne istotne informacje

Piestruszki największą aktywność wykazują wieczorami oraz wczesnym rankiem i właśnie wtedy najchętniej wchodzą w interakcję z człowiekiem. Nie można nazwać ich jednak zwierzętami nocnymi, ponieważ żerują o różnych porach dnia.

Dożywają około 2 lat.

Artykuł opracowany przez Dawida Nowakowskiego, Grammí Rodentry

Źródła: